Upał jest wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15 a 18, a nie jak się powszechnie sądzi- w południe. Największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12.00-13.00.
SŁOŃCE. CZERNIAK I POPARZENIA SŁONECZNE
Szczególnie intensywna ekspozycja oraz oparzenia słoneczne (w szczególności części ciała rzadko wystawianych na słońce) wiążą się z większym ryzykiem czerniaka niż przewlekłe przebywanie na słońcu. Kluczowe są m.in. poważne oparzenia słoneczne objawiające się bąblami i pęcherzami (oparzenia II stopnia), zwłaszcza w dzieciństwie. Kto powinien szczególnie chronić się przed słońcem:
- dzieci: ich skóra jest znacznie cieńsza i mniej odporna na działanie promieni UV
- osoby z jasną karnacją: w szczególności osoby o rudych lub blond włosach, z dużą ilością piegów lub licznych znamion
- pacjenci po przeszczepach narządów
- osoby po zabiegach medycyny estetycznej
- pacjenci przyjmujący leki światłouczulające.
WODA, OKULARY, UNIKANIE SŁOŃCA
Dzieci
- Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50 - 60 °C.
- Dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu. Jeżeli musisz wyjść, ubierz dziecko w lekką, przepuszczającą powietrze, jasną odzież. Pamiętaj o czapce, najlepiej z daszkiem.
- Chroń dziecko przed słońcem, m.in. używając parasolki nad wózkiem nawet wtedy, kiedy ten stoi w ocienionym miejscu.
- Podawaj dziecku letnie, lecz nie zimne napoje, w szczególności ziołowe i/lub owocowe herbatki, a także wodę mineralną lub sok.
- Kąp dziecko w letniej (nie zimnej!) wodzie.
Seniorzy
Seniorzy podczas upałów nie powinni wychodzić z domu. Jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy.
Osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków. Podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu. W związku z tym, powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowaniem podczas upałów.
- Dbaj o nawodnienie: pij 3- 4 litry wody dziennie, szczególnie w upalne dni.
- Unikaj słońca w szczycie: ogranicz ekspozycję na promieniowanie UV między godziną 10:00 a 14:00.
- Wybieraj odpowiedni ubiór: noś przewiewne ubrania z naturalnych tkanin w jasnych kolorach.
- Stosuj wysoką ochronę SPF: regularnie używaj kremów z filtrem UV, najlepiej z wysokim faktorem SPF 50+.
- Chroń głowę: pamiętaj o kapeluszu lub czapce.
- Zadbaj o oczy: noś okulary przeciwsłoneczne z odpowiednim filtrem UV.
- Unikaj alkoholu – spożywanie go odwadnia organizm i znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia udaru cieplnego.
Radzimy jeść dużo sezonowych owoców, które zawierają dużą ilość wody.
Utrzymuj ciało w chłodzie, noś luźną, przewiewną odzież, która zakrywa jak największe partie skóry. Jeśli jest gorąco, możesz również założyć mokry ręcznik na szyję.
Unikaj wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach dnia. Osoby, które spędzają aktywnie czas na powietrzu skupiają uwagę na wykonywanych czynnościach, a nie na otoczeniu, i mogą przeoczyć pierwsze oznaki upału.
Utrzymuj chłód w pomieszczeniach.
CZY TO UDAR?
Zaobserwuj, jak się czujesz podczas upalnych dni. Zwróć uwagę zwłaszcza na znaki ostrzegawcze, które daje organizm, gdy jest przegrzany:
- Twoje tętno wzrasta
- męczysz się
- zaczynasz szybko oddychać
- masz zawroty głowy
- dostajesz gorączki
- masz dreszcze
- oddajesz mniej moczu niż zwykle – to może być objaw odwodnienia.
Niektóre objawy wymagają szybkiej reakcji i oceny medycznej. Zgłoś się do lekarza niezwłocznie, jeśli:
- oparzenia obejmują dużą powierzchnię ciała
- skóra nie wykazuje oznak gojenia po kilku dniach
- pojawiają się zawroty głowy, gorączka lub wymioty
- dochodzi do zaburzeń świadomości lub utraty przytomności
- występują objawy udaru cieplnego
- pojawiają się oznaki zakażenia ran np. ropa, nieprzyjemny zapach, gorączka.
Jeśli zauważysz objawy przegrzania organizmu u siebie lub innej osoby, natychmiast zadzwoń na 112 lub 999 po pomoc. Te objawy to zwłaszcza: dreszcze, suchość skóry, przyśpieszony oddech, wysoka temperatura ciała, nudności, zawroty głowy.
Jeśli ktoś w Twoim otoczeniu potrzebuje pomocy, bo np. zasłabł, reaguj! Wezwij pomoc i zabierz tę osobę w cień – jeśli to możliwe.
Dowiedz się, jak przetrwać upał. Poradnika pacjenta: Słońce, a nasza skóra. Jak uniknąć oparzeń słonecznych?
