Tradycje Muzeum Ziemi Wieluńskiej sięgają stu lat wstecz, kiedy to grupa pasjonatów - na czele z Felicją Rymarkiewiczową - skupionych w strukturach Polskiej Macierzy Szkolnej zaczęła gromadzić zbiory historyczne, etnograficzne i archeologiczne.

W 1926 r. w kilku salach budynku dawnego zamku otwarto muzeum, co lokalna prasa nazwała „jedną z doniosłych zdobyczy kulturalnych miasta”. Po blisko dekadzie działalności powiększone zbiory przeniesiono do wykupionej i zaadaptowanej na cele wystawiennicze dawnej cerkwi a muzeum nadano imię Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Niestety, wraz z wybuchem II wojny światowej, muzeum przestało funkcjonować, a całość zbiorów uległa rozgrabieniu i zniszczeniu. Po wojnie muzeum nie odrodziło się od razu. Po wielu latach wysiłków i zabiegów, w 1964 r. powołano do życia, czy jak wówczas zapisano reaktywowano, Muzeum Ziemi Wieluńskiej.

Placówka kontynuuje chlubne tradycje przedwojennej instytucji i zachowuje w pamięci burzliwe dzieje wieluńskiego muzealnictwa. Od lat pełni w regionie ważną rolę kulturotwórczą i badawczą, scalając swą działalnością społeczność zamieszkującą historyczną ziemię wieluńską.

Utrzymuje kontakt z wieloma jednostkami samorządu terytorialnego, szkołami, organizacjami i pasjonatami historii, uczestnicząc w miarę możliwości w różnorodnych wydarzeniach oraz prowadząc na wspomnianym obszarze badania i publikując ich efekty.